Παρασκευή, 7 Μαρτίου 2014

Το νερό είναι πολύτιμο! Ο κύκλος του νερού και σύνδεση με την λαϊκή μας παράδοση.


Καλησπέρα σας!! Τι μου κάνετε?..Σήμερα Παρασκευή..ώρα για ξεκούραση... αλλά εμείς εδώ στα blog.. έχουμε πιάσει δουλειά.. δεν ξέρω για σας.. αλλά εμένα με ξεκουράζει όταν γράφω για κάποιο θέμα εδώ.

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης είναι ο κύκλος του νερού και ευτυχώς μας βοήθησε η τόση βροχή που έχει πέσει από το προηγούμενο Σαββατοκύριακο έως και τώρα.

Κυρίως στην ανάλυση που κάναμε για αυτό το φαινόμενο, είδαμε τον ρόλο της θάλασσας μιας και φέτος έχουμε την έχουμε πάρει σε πρόγραμμα.

Τον συζητήσαμε, τον κάναμε σε πείραμα, τον ζωγραφίσαμε, τον γράψαμε και τον κάναμε και τρισδιάστατο συννεφάκι με τα τέσσερα σημαντικά βήματα και έχοντας βάση την θάλασσα. Πώς?.. κάπως έτσι..






έπειτα κολλήσαμε τις σταγόνες όπου πάνω τα παιδιά έφτιαξαν ζωγραφίζοντας τα 4 βασικά στάδια του κύκλου του νερού.

Σαν πρώτο στάδιο τα παιδιά αποφάσισαν να είναι η θάλασσα..
..έπειτα ο ήλιος την εξατμίζει-δεύτερο στάδιο

..οι υδρατμοί έγιναν συννεφάκια- τρίτο στάδιο

και τέλος το τέταρτο και τελευταίο στάδιο..το σύννεφο λόγω καιρικών συνθηκών έριξε βροχή, η οποία έπεσε πάλι στην θάλασσα.


Βάλαμε κορδέλα στην κορυφή του 3d σύννεφου μας και το κρεμάσαμε ο καθένας..σε μια κρεμάστρα.. έτσι φτιάξαμε ένα μόμπιλο από συννεφάκια ;)


Παίξαμε ένα πολύ ωραίο παιχνίδι
"Δοκιμάστε το"

Φτιάξαμε καρτέλες με τους πρωταγωνιστές του κύκλου του νερού... τις ζωγραφίσαμε..
εδώ κάπου έπρεπε να βάλω φωτογραφίες με τις καρτέλες.. αλλά δεν πρόλαβα, αφού τους άρεσε τόσο πολύ..που από το πολύ παιχνίδι χάλασαν.. δεν φταίνε τα μικρά.. αλλά εγώ που ξέχασα να τις πλαστικοποιήσω.. 

ένα παιδί χωρίς να βλέπει έβαζε μια καρτέλα στο μέτωπο του.. τα άλλα παιδιά έπρεπε να του εξηγήσουν την εικόνα χωρίς να πουν την σωστή λέξη... να την περιγράψουν κυρίως να πουν το ρόλο της εικόνας στον κύκλο του νερού 

για παράδειγμα η καρτέλα ήταν ο ήλιος.. και είπανε τα παιδιά.. "είναι κίτρινο"  "εξατμίζει την θάλασσα"  "μας καίει" και έτσι το παιδί κατάλαβε και είπε την σωστή απάντηση.

Σήμερα που δεν είχαμε τις καρτέλες του νερού..πήραμε άλλες καρτέλες (πιο ανθεκτικές,χιχι) και το παίξανε σε ομαδούλες.. το χάρηκαν πολύ!! Νομίζω ότι κολλήσαμε με αυτό το παιχνίδι...

Η σταγονούλα ή ο σταγονούλης 
μας λέει ότι 
Το νερό είναι πολύτιμο


και μερικές σταγόνες

Τέλος,η γοργόνα που αρέσει στα κορίτσια μου μας έδωσε ιδέα και ψάξαμε και βρήκαμε ότι μπορούμε να συνδυάσουμε το πρόγραμμα μας την θάλασσα με το πρόγραμμα που θα μας οδηγήσει μέχρι την 25η Μαρτίου..την λαϊκή παράδοση..πληροφορίες για αυτό πήραμε από ένα site το οποίο θεωρώ ότι έχει τα πάντα μέσα για το νερό..εκεί βρήκαμε το νερό στην λαική παράδοση.. πριν σας βάλω μερικές πληροφορίες με αυτό το θέμα να πούμε εδώ ένα μεγάλο μπράβο στο σχολείο αυτό και στου δασκάλους για την υπέροχη δουλειά που είχαν κάνει το 2005! 

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΛΑΪΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ
τα σημεία εκείνα που αναφέρονται στην θάλασσα!

Oι νεράιδες του νερού.

Το νερό αποτελεί στοιχείο εξαγνισμού και καθαρμού. Λυτρωτικό και ζωοποιό, καθάριο και διαυγές, ήρεμο και ορμητικό, χαρίζει στον άνθρωπο τη ζωή. Κι άλλοτε εμφανίζεται ως απειλή, εκδικητικό και θανατηφόρο, μαύρο και στάσιμο, ελλοχεύοντας κινδύνους. Αυτή η πολυμορφία του νερού έκανε τη λαϊκή φαντασία να πλάσει θεότητες και ιστορίες. Πολλές είναι οι αναφορές στη Μυθολογία μας στις θεότητες των νερών, σε μυθικά όντα και τέρατα, που κατοικούν σε ποτάμια, πηγές, λίμνες και θάλασσες.Από τη μυθολογία αντλούν στοιχεία και οι λαϊκές μας παραδόσεις, οι οποίες αναφέρονται στο νερό και στα στοιχειά, που το συντροφεύουν. Νεράιδες και λάμιες, δράκοντες και τελώνια, θεριά και στοιχειά κατοικούν σε υδάτινους τόπους κι αλίμονο σε όποιον βρεθεί εκεί κοντά τους και τα ενοχλήσει. Από τις παραδόσεις του Ν. Πολίτου επιλέξαμε κάποιες.

«Νεράιδες»

Οι νεράιδες των παραδόσεών μας προέρχονται από τη Μυθολογία μας. Είναι οι αρχαίες Νηρηίδες, που μετασχηματίστηκαν από τη λαϊκή φαντασία και κατοικούν εκεί όπου υπάρχουν νερά. Υπάρχουν κι άλλες νεράιδες, που ζουν στα βουνά, στα οροπέδια ή σε σπηλιές κι έχουν σχέση με τις αρχαίες Νύμφες.

Οι Νεράιδες λέγονται και Ανεράιδες, Γιαλούδες, Καλομοίρες ή Αλουστίνες – ανάλογα με τον τόπο προέλευσης της παράδοσης – κι έχουν σχέση με τα τέσσερα στοιχεία της φύσης: τη γη, τη φωτιά, τον αέρα και το νερό.

Σ’ όλες τις παραδόσεις που αναφέρονται σε νεράιδες υπάρχει η στενή σχέση του αφηγητή ή γενικότερα του ανθρώπου με αυτές. Ο αφηγητής καταγράφει είτε την εμπειρία του είτε τη μαρτυρία κάποιου άλλου. Κατά γενική ομολογία οι Νεράιδες είναι πανέμορφες κυρές. Πλάσματα αέρινα με αιθέρια λευκά ρούχα και κατάξανθα πολύ μακριά μαλλιά. Ωστόσο, στην Αργολίδα έβγαινε και μια «Πρασινομαλλούσα Νεράιδα».

«Εκεί κοντά στους Αφεντικούς τους Μύλους έβγαινε τη μέρα μια Νεράιδα με πράσινα μαλλιά, που τα στόλιζε με γιορντάνια και μαργαριτάρια. Έπλενε τα ρούχα της στην πηγή και τα στέγνωνε στους βράχους. Τις νύχτες σαν είχε φεγγάρι, η ίδια Νεράιδα χόρευε πάνω στα κύματα της θάλασσας». 

Οι Νεράιδες συχνάζουν, κυρίως, σε τόπους, όπου υπάρχει καθάριο γλυκό νερό.

Ωστόσο, γίνονται κάποιες αναφορές και στη θάλασσα, όπως στην παράδοση της Πρασινομαλλούσας. Στην επόμενη παράδοση από την Ήπειρο, ο ήρωας είναι ένας ψαράς με το μικρό του αγόρι. Ο ψαράς πηγαίνει να ψαρέψει στη θάλασσα, αφήνει, όμως, το αγόρι του στη στεριά.

Οι νεράιδες και το παιδί του ψαρά

«Μια φορά ένας ψαράς πήγε να ψαρέψει. Πήρε μαζί του και το μικρό του γιο, που γρήγορα κουράστηκε και δεν μπορούσε να ακολουθήσει τον πατέρα του.
-          Κάθισε εδώ πάνω στο δέντρο και περίμενέ με, του ‘πε ο ψαράς και έφυγε.
     Σε λίγο πλησίασαν το αγόρι δύο κόρακες και του ζήτησαν να τους μοιράσει ένα κομμάτι κρέας. Το παιδί τους το μοίρασε. Έπειτα ήρθαν οι νεράιδες. Πήραν μαζί τους το παιδί και το πήγαν σε μια σπηλιά. Το άφησαν εκεί κι έτρεξαν να το πούνε στη μάνα τους.
-          Σύρτε και φέρτε το εδώ, είπε η μάνα τους.
          Πήγαν τότε οι νεράιδες κι έφεραν το αγόρι, που έμεινε για λίγο καιρό μαζί τους. Όμως, μια απ’ αυτές, καθώς λουζόταν στην πηγή, τη βρήκε αστροπελέκι και τη σκότωσε. Η μάνα των νεράιδων διέταξε τότε τις κόρες της να πάνε πίσω στο δέντρο, εκεί που βρήκαν το παιδί.
-          Αυτό που έγινε στην αδελφή σας είναι, γιατί πήραμε το αγόρι από το δέντρο.

Σαν γύρισε ο πατέρας του από το ψάρεμα πήρε το αγόρι του και γύρισαν μαζί στο σπίτι. Τότε εκείνο διηγήθηκε όλα όσα είδε κι έπαθε».

Εκτός από τα παιδιά, στις παραδόσεις αναφέρονται, επίσης, συχνά και συναντήσεις παλικαριών με νεράιδες. Η συνάντηση αυτή, συχνά, είχε δυσάρεστες συνέπειες για τους ανθρώπους, άλλοτε πάλι όχι. Από τη Σύμη είναι αυτή η ιστορία.

Οι Αλουστίνες και οι ναύτες

«Ήρθε ένα καράβι στο γιαλό τη νύχτα κι άραξε. Βγήκαν έξω στην αμμουδιά οι ναύτες του. Έτρεξαν και τους πήραν οι Αλουστίνες και τους έβαλαν να χορεύουν. Εκείνες τραγουδούσαν:

-          Ας χορέψουμεν κι ας είναι, ώστε να βγει το φεγγάρι, και σαν έβγη το φεγγάρι, μαρμαρώνει το καράβι.

Και οι ναύτες απαντούσαν:

-          Ας χορέψουν κι ας είναι, ώστε να βγει το φεγγάρι, και σαν έβγη το φεγγάρι μπάρκα μέσα στο καράβι.

Και σαν βγήκε το φεγγάρι, χάθηκαν οι Αλουστίνες».

Οι νεράιδες αγαπούσαν πολύ το χορό και το τραγούδι. Γι’ αυτό προσκαλούσαν τα παλικάρια να χορέψουν μαζί τους. Εκείνα, συχνά, χάνουν τα λογικά τους και γίνονται «αλαφροΐσκιωτοι» ή «ονειροπαρμένοι». Αν κάποιο παλικάρι καταφέρει να πάρει από τη νεράιδα το μαντήλι ή το πουκάμισό της, τότε την έχει υποτάξει. Από τη Ζάκυνθο είναι η επόμενη ιστορία.

Η Aνεράιδα κι ο ναύτης

«Μια φορά ήταν ένα καράβι, που καθώς ταξίδευε στο πέλαγο, το περικύκλωσαν οι Ανεράιδες. Μάταια προσπαθούσαν οι ναύτες του να τις ξεφορτωθούν. Όμως, ένας ναύτης, που ήταν πολύ έξυπνος και θαρραλέος, κατάφερε να αρπάξει από μια Ανεράιδα το μαντήλι της. Εκείνη, τότε, έχασε τη δύναμή της κι έγινε δική του. Την παντρεύτηκε κι έκανε μαζί της ένα αγόρι. Πέρασαν τα χρόνια, το παιδί μεγάλωσε και μια μέρα η Ανεράιδα βρήκε το χαμένο της μαντήλι, στην κρυψώνα που το ‘χε κρύψει ο άνδρας της. Το πήρε και χάθηκε. Το αγόρι έζησε με τον πατέρα του. Είχε μάθει, όμως, από τη μάνα του να διαβάζει τα μελλούμενα».

Το αγόρι της παράδοσης αυτής σε άλλους τόπους θα έφερνε την προσωνυμία του Νεράιδου. Νεράιδος είναι ο γιος της Νεράιδας, η οποία ενώθηκε κάποτε μ’ ένα παλικάρι και γέννησε ένα αγόρι. Αν το αγόρι αυτό το κρατήσει κοντά της η Νεράιδα, τότε το αγόρι γίνεται Νεράιδος.

Στοιχειά της θάλασσας

Ο δαίμονας της θάλασσας (Από τη Ζάκυνθο)

«Ο δαίμονας της θάλασσας είναι μισός άνθρωπος και μισός ψάρι. Κρατάει στο χέρι του μια τρίαινα. Έχει μεγάλα πλούτη, κοιμάται πάνω σε χρυσάφι, γιατί ό,τι χάνεται μες στη θάλασσα είναι δικό του. Πότε ταξιδεύει καβάλα σ’ ένα δελφίνι και πότε κάθεται στην άμαξά του, που τη σέρνουν δυο δελφίνια.»

Πολύ γνωστή είναι η Θαλασσινή παράδοση της Γοργόνας, που τη συναντάμε σε όλα σχεδόν τα μέρη της πατρίδας μας.

Οι Γοργόνες

«Οι Γοργόνες είναι όμορφες γυναίκες που από τη μέση και κάτω έχουν ουρά ψαριού. Λένε πως κατοικούν στη Μαύρη Θάλασσα μα ταξιδεύουν και στα πέλαγά μας. Αν βρεθεί κανένα καράβι στο ταξίδι της Γοργόνας, εκείνη το αρπάζει από την πλώρη του και ρωτά τους ναυτικούς του:

-          Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;

-          Ζει και βασιλεύει ή

-          Ζει και βασιλεύει και τον κόσμο ειρηνεύει.

Τότε η Γοργόνα, από τη χαρά της γίνεται ωραία κόρη, παύει τους ανέμους και τα κύματα, παίζει τη λύρα της και τραγουδά. Απ’ αυτή μαθαίνουν οι ναύτες τους καινούργιους σκοπούς. Γι’ αυτό, όταν ακουστεί κανένα καινούργιο τραγούδι, λένε πως αυτός που το τραγουδά τα’ άκουσε από τη Γοργόνα. Αν, όμως οι ναύτες δεν ξέρουν και κάμουν το λάθος να πουν πως ο βασιλιάς Αλέξανδρος πέθανε, τότε η Γοργόνα δίνει μια με την ουρά της, πετά το καράβι ψηλά και το τσακίζει ή φεύγει με θρήνους και μοιρολόγια. Από τα κλάματά της σηκώνεται φοβερή φουρτούνα, που πνίγει το καράβι και τους ναύτες του.»
(πηγή: ΣΤ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΡΙΖΟΥ-2005)


Σας αφήνω με ήχους βροχής στο τροπικό δάσος.. τους έβαλα την ώρα της χαλάρωσης και άρεσε πολύ στα παιδιά!!

Καλό σας βράδυ 
και 
Καλό Σαββατοκύριακο!!!

2 σχόλια: