Δευτέρα, 4 Νοεμβρίου 2013

ΕΛΙΑ, ΕΝΑΣ ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ ΚΑΡΠΟΣ!

Η ελιά είναι γνωστή από τους αρχαιότατους χρόνους, και πιθανότατα κατάγεται από το χώρο της ανατολικής Μεσογείου. Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, πατρίδα της ελιάς είναι η Αθήνα και η πρώτη ελιά φυτεύτηκε από την Αθηνά στην Ακρόπολη.


ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑΣ

Οι Έλληνες ήταν ο πρώτος λαός που καλλιέργησε την ελιά στον ευρωπαϊκό μεσογειακό χώρο. Την μετέφεραν είτε Έλληνες άποικοι είτε Φοίνικες έμποροι. Όπως αναφέρει ο Πλίνιος, κατά το 580 π.Χ, ούτε το Λάτιο ούτε η Ισπανία ούτε η Τύνιδα γνώριζαν την ελιά και την καλλιέργειά της.

Η ελιά στην Κλασική Ελλάδα
Στο πέρασμα των χρόνων οι πληροφορίες για την ελιά και το λάδι πολλαπλασιάζονται. Από τις μαρτυρίες των αρχαίων συγγραφέων αλλά και από τα αρχαιολογικά ευρήματα βεβαιωνόμαστε πως η εξάπλωση της ελαιοκαλλιέργειας συμπίπτει μ’ ένα ανώτερο στάδιο πολιτισμού. Όσο αναπτύσσεται ο πολιτισμός, το ελαιόδεντρο γίνεται ακόμη πιο πολύτιμο. Η Αθήνα θεωρούνταν απ’ όλο τον αρχαίο κόσμο ως η «Μητρόπολις των καρπών». Η αθηναϊκή πολιτεία εφάρμοζε αυστηρή πολιτική και υπήρχε άμεση παρέμβαση του κράτους στη γεωργική οικονομία. Εξάλλου οι ελιές για τους αρχαίους Αθηναίους ήταν ιερά δέντρα τα οποία προέρχονταν από την ελιά που φύτεψε η ίδια η Αθηνά στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, ήταν οι «μορίαι» ελιές της Αθήνας. Προστάτης των ιερών ελαιοδέντρων ήταν ο ίδιος ο Δίας, ο «Μόριος Ζευς». Ο μύθος αυτός δημιούργησε άρρηκτο δεσμό των κατοίκων της πόλης με το πολύτιμο δέντρο αλλά και τον καθ’ όλα υπερβολικό θρύλο που έλεγε ότι πουθενά αλλού δε φυτρώνει η ελιά όπως βλέπουμε να τον αποτυπώνει ο Σοφοκλής: « Κι είν’ ακόμα εδώ τέτοιο, που εγώ πουθενά αλλού παρόμοιο δέντρο δεν ακούω να βλάστησε ποτέ ουδέ στις χώρες της Ασίας, ουδέ στο μεγάλο του Πέλοπα δώριο νησί, ανέγγιχτο αυτοφύτρωτο δεντρό τρόμος και φόβος στα κοντάρια του εχθρού που ανθίζει πιο παρ’ όπου αλλού σ’ αυτή τη χώρα: η σταχτόχλωρη ελιά η παιδοτρόφα, που ποτέ κανείς ή νέος ή γηραιός με χέρι εχθρικό θα σώσει ν’ αφανίσει, γιατί απάνω της πάντ’ ανοιχτά ο Μόριος Δίας κι η γλαυκόφθαλμη Αθηνά έχουν τα μάτια.» Τα δέντρα αυτά υπήρχαν στην αρχή στην Ακαδημία, εκεί που βρισκόταν το «ιερόν άλσος» αλλά αργότερα καλλιεργήθηκαν και σε πολλά άλλα μέρη της Αττικής.  Φαίνεται πως συνέβη και με την ελιά εκείνο που συνέβαινε με τα φημισμένα πρόσωπα ή πράγματα της αρχαιότητας: Πολλές πόλεις διεκδικούσαν την καταγωγή τους. Και επειδή πολλές περιοχές διεκδικούσαν τη γέννηση της Αθηνάς, ήταν φυσικό να διεκδικούν και το ιερό δέντρο της. Το ιερό δέντρο της Αθηνάς είναι εξημερωμένη (καλλιεργημένη) ελιά, γεγονός που σηματοδοτεί την εξέλιξη του πολιτισμού. Το προηγούμενο ιερό ελαιόδεντρο δεν είναι ήμερο (τιθασό) αλλά άγριο. Πρόκειται για την αγριελιά της Ολυμπίας, αφιέρωμα του Κρητικού Ηρακλή ενός εκ των Ιδαίων Δακτύλων (ή των Κουρήτων), θεϊκών θιάσων που σύμφωνα με το μύθο και την τελετουργία έρχονται στην αυγή του πολιτισμού να διδάξουν στους ανθρώπους το σχηματισμό κοινωνιών, δηλαδή την εγκατάλειψη της νομαδικής ζωής. Η Αθηνά όμως φυτεύει την καλλιεργημένη ελιά σε μια πόλη. Η κοινωνία είναι πια οργανωμένη και συγκροτεί οικιστικά σύνολα και η ελαιοκομία έχει κάνει το μεγάλο της βήμα μαζί με άλλα είδη διατροφής. Και στα δυο αυτά στάδια του πολιτισμού η ελιά διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως δέντρο που συμβάλλει στη μετατροπή του ανθρώπου- τροφοσυλλέκτη σε γεωργό, δηλαδή στη μόνιμη εγκατάσταση και την ενασχόληση με την καλλιέργεια της γης. Η Αθηναϊκή δημοκρατία είχε καταστεί σε ένα από τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα κέντρα ελαιοπαραγωγής σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. 


Η ΕΛΙΑ ΩΣ ΣΥΜΒΟΛΟ
Λόγω του σημαντικού ρόλου που έπαιξε η ελιά ανά τους αιώνες στην καθημερινότητα των λαών της Μεσογείου και ειδικότερα στην Ελλάδα, τα κλαδιά, ο καρπός αλλά και το ελαιόλαδο, ο «χυμός» του ελαιόδεντρου, έχουν συμβολικό χαρακτήρα και κατέχουν τιμητική θέση σε διάφορες δραστηριότητες της ζωής των κατοίκων της περιοχής.


Η ΕΛΙΑ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Ο καρπός της ελιάς είναι πολύ βασικός για τη Μεσογειακή διατροφή, τόσο ως εδώδιμος όσο και επειδή από αυτόν παράγεται το ελαιόλαδο.
Ο καρπός της ελιάς είναι θαυμάσια πηγή μονοακόρεστων λιπαρών οξέων. Η ελιά παρέχει φυτικές ίνες και μέταλλα στον οργανισμό και είναι πηγή της βιταμίνης Ε, που είναι φυσικό αντιοξειδωτικό. 

Η ελιά ως διακοσμητικό στοιχείο 

Σε ένδειξη της εκτίμησης που δείχνουν οι λαοί της Μεσογείου στην ελιά, πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης διακοσμούνται με μοτίβα αποτελούμενα από κλαδιά και καρπούς του ελαιόδεντρου. Έτσι, συχνά συναντάμε στην Ελλάδα και στις άλλες μεσογειακές χώρες την ελιά να κοσμεί πήλινα και ξύλινα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, λευκά είδη, κοσμήματα κ.α. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής η χρήση της ελιάς σε γάμους και βαπτίσεις, τόσο ως πρωτογενές υλικό (στεφάνια παράνυμφων σε γάμο, διακόσμηση λαμπάδων) όσο και ως διακοσμητικό στοιχείο (επάργυρα στέφανα του γάμου σε απομίμηση στεφάνου ελιάς, μπομπονιέρες κ.α.).

5 σχόλια:

  1. ΠΟΟΟΛΥ ΔΟΥΛΕΙΑ!!!!!! ΜΠΡΑΒΟ ΣΟΥ!!!!ΣΟΥ ΣΤΕΛΝΩ ΒΡΑΒΕΙΑΚΙ !!! http://louloudoparea.blogspot.gr/2013/11/blog-post.html θα το βρεις εδώ!!!! καλή συνέχεια!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ΛΟΥΛΟΥΔΕΝΙΕΣ ΚΑΛΗΜΕΡΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΜΕΝΑ!! ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ!! ΚΑΛΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕ ΣΕΝΑ!! ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΕΤΣΙ ΤΟΟΔΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ Η ΛΟΥΛΟΥΔΟΠΑΡΕΑ ΣΟΥ!!

      Διαγραφή
  2. Μπράβο Άννα, ολοκληρωμένη δουλειά όπως πάντα, μας βοηθάς πολύ...Πέρνα και από το blog μου γιατί σου και εγώ ένα βραβειάκι.....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. ΣΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩΩΩΩΩΩΩΩΩΩ!!! ΔΕΝ ΕΧΩ ΛΟΓΙΑ ΚΟΡΙΤΣΙ!! ΠΡΑΓΑΜΑΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ ΣΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!! ΚΑΙ ΣΕΙΣ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΤΕ ΕΤΣΙ!! ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΟΤΙ ΤΑ ΠΑΙΔΑΚΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΤΥΧΕΡΑ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΧΟΥΝ!! ΦΙΛΑΚΙΑ!

      Διαγραφή
  3. ΚΟΡΙΤΣΑΡΕΣ ΘΑ ΣΑΣ ΤΟ ΑΝΤΑΠΟΔΩΣΩ ΣΥΝΤΟΜΑ ΝΑ ΕΙΣΤΕ ΚΑΛΑ ΚΑΙ ΠΑΝΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή